Political Ideas of Petr Skarga: Historiography and Modern Times
Research Article
Abstract
The article examines the key political ideas of the Jesuit preacher Piotr Skarga, including the concept of a unified state and strong power, his critique of Protestantism, and his views on the Counter-Reformation. These ideas, formulated in the 16th century, are considered in the context of contemporary challenges such as political polarization, questions of state sovereignty, and religious diversity. The article explores the historiography of this issue, as well as the relevance of ideas of this Catholic preacher to contemporary discussions about the role of religion in politics and the search for ways to strengthen statehood, and identifies similarities and differences between his era and the present time.
Keywords:
Petr Skarga, historiography, Union of Brest, religious controversy
References
Andreev I.L. 1981. Seim 1587 goda i tret'e beskorolev'e v Pol'she. – Vestnik Moskovskogo universiteta. Ser. 8. Istoriya. № 2. S. 57-70.
Andreev I.L. 1986. K voprosu o politicheskoi programme pol'skikh iezuitov v kontse XVI v. (Petr Skarga i Stanislav Varshevitskii). – Obshchestvenno-politicheskoe razvitie stran Tsentral'noi i Yugo-Vostochnoi Evropy v novoe i noveishee vremya: mezhvuzovskii sbornik. M. S. 3-19.
Grekov B.D. 1953. Kievskaya Rus'. M.: Gosudarstvennoe izdatel'stvo politicheskoi literatury. 562 s.
Dmitriev M.V. 2003. Mezhdu Rimom i Tsar'gradom: genezis Brestskoi tserkovnoi unii 1595-1596 gg. M.: Izd-vo MGU. 320 s.
Karamzin N.M. 1829. Istoriya Gosudarstva Rossiiskago. SPb: Tip. N. Grecha: izhdiveniem brat'ev Sleninykh. T. 12. 586 s.
Likhachev D.S. 1945. Natsional'noe samosoznanie drevnei Rusi: Ocherki iz oblasti russkoi literatury XI–XVII vv. M.; Leningrad: Izd-vo AN SSSR. 118 s.
Mavrodin V.V. 2009. Drevnyaya Rus'. Proiskhozhdenie russkogo naroda i obrazovanie Kievskogo gosudarstva. M.: Russkii mir. 392 s.
Nasonov A.N. 1951. «Russkaya zemlya» i obrazovanie territorii drevnerusskogo gosudarstva. M.: Izd-vo AN SSSR. 262 s.
Porshnev B.F. 1976. Tridtsatiletnyaya voina i vstuplenie v nee Shvetsii i Moskovskogo gosudarstva. M.: Nauka. 437 s.
Samoilova M.P. 2012. Antichnoe nasledie v traktate Petra Skargi i ego rol' v perekhode k ratsionalisticheskoi linii retseptsii antichnogo naslediya v tvorchestve otechestvennykh avtorov. – Nauchnye vedomosti Belgorodskogo gosudarstvennogo universiteta. Ser. Istoriya. Politologiya. Ehkonomika. Informatika. № 13(123). S. 59-66.
Tolochko P.P. 1990. Slavyane i Rus' (v zarubezhnoi istoriografii). – Sbornik nauchnykh trudov. Institut arkheologii AN USSR. Kiev: Naukova dumka. S. 99-121.
Filyushkin A.I. 2013. Izobretaya pervuyu voinu Rossii i Evropy: baltiiskie voiny vtoroi poloviny XVI v. glazami sovremennikov i potomkov. SPb: Dmitrii Bulanin. 845 s.
Filyushkin A.I. 2018. Pervoe protivostoyanie Rossii i Evropy: Livonskaya voina Ivana Groznogo. M.: Novoe literaturnoe obozrenie. 318 s.
Florya B.N. 1996. Podgotovka Brestskoi unii i Vatikan. – Brestskaya uniya 1596 g. i obshchestvenno-politicheskaya bor'ba na Ukraine i v Belorussii v kontse XVI – nachale XVII v. Ch. I. Brestskaya uniya 1596 g. Istoricheskie prichiny sobytiya (otv. red. B.N. Florya). M.: Indrik. S. 155-168.
Florya B.N. 2007. Otnosheniya gosudarstva i Tserkvi u vostochnykh i zapadnykh slavyan (ehpokha srednevekov'ya). – Issledovaniya po istorii tserkvi. Drevnerusskoe i slavyanskoe srednevekov'e: sbornik. M.: TSNTs PEh. S. 421-430.
Florya B.N. 2023. Pol'sko-litovskaya interventsiya v Rossii i russkoe obshchestvo. M.: Akademicheskii proekt. 365 s.
Khusnutdinov T.R. 2024. Istoki politicheskogo bogosloviya i polemicheskaya argumentatsiya Petra Skargi. – Kazanskii sotsial'no-gumanitarnyi vestnik. № 3(66). S. 61-69.
Brückner A. 1908. Dzieje literatury polskiej w zarysie. Warszawa: Warszawa Nakk. Gebethnera i Wolffa. 506 p.
Grzybowski S. 1966. Historia państwa i prawa Polski. Warszawa: Państw. wyd-wo nauk. 1962-1982. Т. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Ч. 2.
Grzybowski S. 1994. Problemy polityczne Polski zygmuntowskiej. Warszawa: Państ. inst. wydaw. 298 p.
Kot S. 1932. Ideologja polityczna i społeczna Braci polskich zwanych arjanami. Warszawa: Inst.popierania nauki. 160 p.
Skarga P. 1857. Kazania Sejmowe, Takze Wzywanie do pokuty obywatelów koronypolskiej. Krakow. 160 p.
Skarga Р. 1882. О iednosci Kosciola Bozego pid iednym pasterzem. – Русская историческая библиотека. Т. VII. СПб. 930 p.
Sobieski W. 1902. Nienawiść wyznaniowa tłumów za rządów Zygmunta III. Warszawa: nakł. Stefana Dembego. 201 p.
Sobieski W. 1910. Polska a hugonoci po nocy Św. Bartłomieja. Kraków: Nakł. akad. umiejętności, z Funduszu Nestora Bucewicza etc. 231 p.
Tazbir Ja. 1962. Piotr Skarga. Kziazka i Wiedza. 214 p.
Tazbir Ja. 1967. Państwo bez stosów. Warszawa. 296 p.
Andreev I.L. 1986. K voprosu o politicheskoi programme pol'skikh iezuitov v kontse XVI v. (Petr Skarga i Stanislav Varshevitskii). – Obshchestvenno-politicheskoe razvitie stran Tsentral'noi i Yugo-Vostochnoi Evropy v novoe i noveishee vremya: mezhvuzovskii sbornik. M. S. 3-19.
Grekov B.D. 1953. Kievskaya Rus'. M.: Gosudarstvennoe izdatel'stvo politicheskoi literatury. 562 s.
Dmitriev M.V. 2003. Mezhdu Rimom i Tsar'gradom: genezis Brestskoi tserkovnoi unii 1595-1596 gg. M.: Izd-vo MGU. 320 s.
Karamzin N.M. 1829. Istoriya Gosudarstva Rossiiskago. SPb: Tip. N. Grecha: izhdiveniem brat'ev Sleninykh. T. 12. 586 s.
Likhachev D.S. 1945. Natsional'noe samosoznanie drevnei Rusi: Ocherki iz oblasti russkoi literatury XI–XVII vv. M.; Leningrad: Izd-vo AN SSSR. 118 s.
Mavrodin V.V. 2009. Drevnyaya Rus'. Proiskhozhdenie russkogo naroda i obrazovanie Kievskogo gosudarstva. M.: Russkii mir. 392 s.
Nasonov A.N. 1951. «Russkaya zemlya» i obrazovanie territorii drevnerusskogo gosudarstva. M.: Izd-vo AN SSSR. 262 s.
Porshnev B.F. 1976. Tridtsatiletnyaya voina i vstuplenie v nee Shvetsii i Moskovskogo gosudarstva. M.: Nauka. 437 s.
Samoilova M.P. 2012. Antichnoe nasledie v traktate Petra Skargi i ego rol' v perekhode k ratsionalisticheskoi linii retseptsii antichnogo naslediya v tvorchestve otechestvennykh avtorov. – Nauchnye vedomosti Belgorodskogo gosudarstvennogo universiteta. Ser. Istoriya. Politologiya. Ehkonomika. Informatika. № 13(123). S. 59-66.
Tolochko P.P. 1990. Slavyane i Rus' (v zarubezhnoi istoriografii). – Sbornik nauchnykh trudov. Institut arkheologii AN USSR. Kiev: Naukova dumka. S. 99-121.
Filyushkin A.I. 2013. Izobretaya pervuyu voinu Rossii i Evropy: baltiiskie voiny vtoroi poloviny XVI v. glazami sovremennikov i potomkov. SPb: Dmitrii Bulanin. 845 s.
Filyushkin A.I. 2018. Pervoe protivostoyanie Rossii i Evropy: Livonskaya voina Ivana Groznogo. M.: Novoe literaturnoe obozrenie. 318 s.
Florya B.N. 1996. Podgotovka Brestskoi unii i Vatikan. – Brestskaya uniya 1596 g. i obshchestvenno-politicheskaya bor'ba na Ukraine i v Belorussii v kontse XVI – nachale XVII v. Ch. I. Brestskaya uniya 1596 g. Istoricheskie prichiny sobytiya (otv. red. B.N. Florya). M.: Indrik. S. 155-168.
Florya B.N. 2007. Otnosheniya gosudarstva i Tserkvi u vostochnykh i zapadnykh slavyan (ehpokha srednevekov'ya). – Issledovaniya po istorii tserkvi. Drevnerusskoe i slavyanskoe srednevekov'e: sbornik. M.: TSNTs PEh. S. 421-430.
Florya B.N. 2023. Pol'sko-litovskaya interventsiya v Rossii i russkoe obshchestvo. M.: Akademicheskii proekt. 365 s.
Khusnutdinov T.R. 2024. Istoki politicheskogo bogosloviya i polemicheskaya argumentatsiya Petra Skargi. – Kazanskii sotsial'no-gumanitarnyi vestnik. № 3(66). S. 61-69.
Brückner A. 1908. Dzieje literatury polskiej w zarysie. Warszawa: Warszawa Nakk. Gebethnera i Wolffa. 506 p.
Grzybowski S. 1966. Historia państwa i prawa Polski. Warszawa: Państw. wyd-wo nauk. 1962-1982. Т. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Ч. 2.
Grzybowski S. 1994. Problemy polityczne Polski zygmuntowskiej. Warszawa: Państ. inst. wydaw. 298 p.
Kot S. 1932. Ideologja polityczna i społeczna Braci polskich zwanych arjanami. Warszawa: Inst.popierania nauki. 160 p.
Skarga P. 1857. Kazania Sejmowe, Takze Wzywanie do pokuty obywatelów koronypolskiej. Krakow. 160 p.
Skarga Р. 1882. О iednosci Kosciola Bozego pid iednym pasterzem. – Русская историческая библиотека. Т. VII. СПб. 930 p.
Sobieski W. 1902. Nienawiść wyznaniowa tłumów za rządów Zygmunta III. Warszawa: nakł. Stefana Dembego. 201 p.
Sobieski W. 1910. Polska a hugonoci po nocy Św. Bartłomieja. Kraków: Nakł. akad. umiejętności, z Funduszu Nestora Bucewicza etc. 231 p.
Tazbir Ja. 1962. Piotr Skarga. Kziazka i Wiedza. 214 p.
Tazbir Ja. 1967. Państwo bez stosów. Warszawa. 296 p.
Article
Received: 02.04.2026
Issue
Section
FOREIGN EXPERIENCE
Following the submission of the manuscript to the Publisher, the author binds oneself not to publish it somewhere else without permission of the Publisher.
